Allahu Teala ilk önce neyi yarattı üzerine hazırlanmış bu rehberde Zeche olarak işin özünü net biçimde aktarıyoruz.
Allahu Teala İlk Önce Neyi Yarattı? İslam Tarihinde Yaratılışın Başlangıcı
Geçmişi anlamak, yalnızca yaşanmış olayları öğrenmek değil, bugün sahip olduğumuz düşüncelerin ve inançların hangi temeller üzerinde şekillendiğini keşfetmektir. İnsanlık tarihinin en eski sorularından biri de şudur: Her şey nasıl başladı? İslam inancında Allahu Teala’nın yaratma fiili, evrenin başlangıcı ve ilk yaratılan varlık meselesi, yüzyıllardır İslam âlimlerinin üzerinde durduğu önemli konular arasında yer alır. Peki, Allahu Teala ilk önce neyi yarattı? Kalem mi, Arş mı, su mu, yoksa başka bir varlık mı?
Bu sorunun cevabı, Kur’an-ı Kerim, hadisler ve İslam düşünce tarihindeki farklı yorumlar birlikte değerlendirildiğinde daha iyi anlaşılır.
İslam İnancında Yaratılışın Başlangıcı
İslam inancına göre Allahu Teala ezelîdir; başlangıcı ve sonu yoktur. Yaratılmış olan bütün varlıklar ise O’nun iradesiyle meydana gelmiştir. Dolayısıyla yaratılışın başlangıcını araştırırken Allah’ın yaratılmadığı, zaman ve mekânın da yaratılmış olduğu temel kabul edilmelidir.
Kur’an-ı Kerim’de yaratılışın farklı aşamalarına çeşitli ayetlerde değinilir. Bakara suresinin 117. ayetinde Allah’ın bir şeyin olmasını dilediğinde ona yalnızca “Ol!” dediği ve onun meydana geldiği bildirilir.
Allahu Teala İlk Önce Neyi Yarattı?
İlk yaratılan varlığın ne olduğu konusunda İslam kaynaklarında farklı rivayetler bulunmaktadır. Özellikle Arş, su ve kalem hakkındaki hadisler bu tartışmanın merkezinde yer alır.
İlk yaratılan Kalem midir?
İslam dünyasında yaygın olarak bilinen görüşlerden biri, ilk yaratılan varlığın kalem olduğudur.
Bu görüşün dayanaklarından biri, Hz. Peygamber’e atfedilen şu hadistir:
“Allah’ın ilk yarattığı şey kalemdir. Ona yaz, buyurdu.”
Bu rivayet, Tirmizî’nin hadis külliyatında yer alan yaratılış ve kaderle ilgili rivayetler arasında değerlendirilir.
Kalemin yaratılmasıyla birlikte kaderin ve meydana gelecek olayların yazılması konusu gündeme gelir. Buradaki kalem, günlük hayatta kullanılan yazı aracından farklı olarak ilahi takdirin kaydedilmesiyle ilişkilendirilir.
Kalem hadisinin tarihsel önemi
İslam düşünce tarihinde bu hadis, kader anlayışının şekillenmesinde önemli bir yere sahiptir. İlk dönemlerden itibaren Müslüman âlimler, insan iradesi ile Allah’ın ezelî bilgisi arasındaki ilişkiyi tartışmıştır.
Bu nedenle kalemin ilk yaratılan varlık olduğu görüşü yalnızca yaratılışın başlangıcını değil, aynı zamanda kader ve ilahi bilgi konularını da ilgilendirir.
İlk yaratılan Arş mıdır?
Bir başka önemli görüş, Allahu Teala’nın ilk yarattığı varlığın Arş olduğudur.
Kur’an-ı Kerim’de Arş kavramı birçok ayette geçmektedir. Hud suresinin 7. ayetinde göklerin ve yerin yaratılmasından önce Allah’ın Arş’ının su üzerinde olduğu bildirilir.
Bu ayet, yaratılışın başlangıcı hakkındaki tartışmalarda önemli bir kaynak olarak değerlendirilir.
Arş, İslam akaidinde Allah’ın yaratılmış varlıklarından biri olarak kabul edilir. Allah’ın Arş’a muhtaç olduğu veya yaratılmışlara benzediği şeklinde yorumlanmaz.
İlk yaratılan su mudur?
Yaratılış konusundaki bir diğer önemli unsur sudur.
Enbiya suresinin 30. ayetinde, “Her canlı şeyi sudan yarattık” anlamındaki ifade yer alır. Hud suresinin 7. ayetinde de Arş’ın su üzerinde bulunduğu bildirilir.
Bu ayetler, suyun yaratılış anlatısındaki önemini açıkça göstermektedir.
Ancak suyun ilk yaratılan varlık olup olmadığı konusunda farklı yorumlar vardır. Bazı âlimler Arş ve suyun yaratılışını birlikte değerlendirmiş, bazıları ise bu konudaki rivayetleri farklı kronolojik sıralamalarla açıklamıştır.
İslam Düşünce Tarihinde Yaratılış Tartışmaları
İlk dönem İslam âlimlerinin yaklaşımı
İslam’ın ilk yüzyıllarında yaratılış konusu, hadislerin anlaşılması ve Kur’an ayetlerinin yorumlanması çerçevesinde ele alınmıştır.
İmam Buhârî, Sahih-i Buhârî’de yaratılışla ilgili rivayetlere yer vermiştir. Tirmizî de kalem hadisi üzerinden kader meselesine ilişkin önemli aktarımlar yapmıştır.
Bu dönemde âlimler, rivayetlerin güvenilirliğini ve birbirleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini incelemiştir.
Orta Çağ İslam düşüncesinde farklı yorumlar
Orta Çağ’da Gazâlî, İbn Rüşd ve Fahreddin er-Râzî gibi düşünürler yaratılış, zaman, evren ve Allah’ın kudreti konularını farklı açılardan değerlendirmiştir.
Özellikle Fahreddin er-Râzî, tefsirinde yaratılışla ilgili ayetleri ayrıntılı biçimde ele almıştır.
İbn Rüşd ise evrenin başlangıcı ve varlık anlayışı konusunda felsefi tartışmalara katkıda bulunmuştur.
Bu düşünürlerin yaklaşımları, İslam dünyasında yaratılış meselesinin yalnızca nakledilen rivayetlerle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda felsefi ve kelami tartışmaların da konusu olduğunu gösterir.
Kalem, Arş ve Su Arasındaki İlişki Nasıl Açıklanır?
İlk yaratılan varlığın ne olduğu sorusunun kesin ve herkes tarafından kabul edilen tek bir cevabı bulunduğunu söylemek doğru değildir.
İslam kaynaklarında farklı rivayetlerin bulunması, âlimlerin bunları uzlaştırmaya çalışmasına neden olmuştur.
Öne çıkan yaklaşımlar şöyledir:
– Kalem: Allah’ın takdir ettiği olayların yazılmasıyla ilişkilendirilir.
– Arş: Yaratılmışların en büyüklerinden biri olarak kozmolojik yaratılış anlatısında yer alır.
– Su: Canlıların yaratılışı ve Arş’ın su üzerinde bulunmasıyla ilgili ayetlerde önemli bir yere sahiptir.
Burada önemli olan, rivayetlerin bağlamından koparılmadan değerlendirilmesidir. Hadislerin sıhhat dereceleri, farklı rivayetlerin anlam ilişkileri ve Kur’an ayetleri birlikte incelenmelidir.
Yaratılış Meselesinin Günümüzdeki Önemi
Günümüzde bilimsel gelişmeler, evrenin başlangıcı ve yaşamın ortaya çıkışı hakkındaki araştırmaları derinleştirmiştir. Modern kozmoloji evrenin erken dönemlerini fiziksel yasalar üzerinden açıklamaya çalışırken İslam düşüncesi yaratılışın ilahi iradeyle ilişkisini ele alır.
Bu iki yaklaşımın soru ve yöntemleri aynı değildir. Bilim, gözlemlenebilir evrenin nasıl geliştiğini araştırırken dinî düşünce, varlığın nihai kaynağı ve anlamı üzerinde durur.
Geçmişteki İslam âlimlerinin yaratılış konusundaki tartışmaları da bugünkü düşünce dünyasına önemli bir miras bırakmıştır.
Sonuç: Allahu Teala İlk Önce Neyi Yarattı?
Allahu Teala’nın ilk yarattığı varlığın ne olduğu konusunda İslam kaynaklarında kalem, Arş ve suyla ilgili önemli rivayetler bulunmaktadır. Kalemin ilk yaratılan varlık olduğunu bildiren hadisler yaygın biçimde aktarılırken Hud suresinin 7. ayeti Arş ve su ilişkisini ortaya koymaktadır.
Bu nedenle konuya ilişkin farklı âlim yorumlarını dikkate almak gerekir. Kesin bir sıralama konusunda bütün rivayetleri tek bir görüş altında toplamak mümkün değildir.
Bana göre bu konunun en dikkat çekici tarafı, insanın binlerce yıldır varoluşun başlangıcını anlamaya çalışmasıdır. Peki, yaratılışın başlangıcını anlamak için yalnızca ilk yaratılan varlığı bilmek yeterli midir? Yoksa asıl önemli olan, yaratılışın insana yüklediği sorumluluğu ve varoluşun anlamını kavramak mıdır?
Bu sorular, İslam düşüncesinde yaratılış tartışmasının günümüzde de önemini korumasını sağlamaktadır.
Bu rehberin sonuna geldik; Zeche sayfasında Allahu Teala ilk önce neyi yarattı hakkında daha fazlasını bulabilirsiniz.