Günün Fikri Yazılar

Generaller Paşa mı? İnsan Zihninde Unvanlar ve Güç İlişkileri İnsan davranışları ve toplumsal yapılar üzerine düşündüğümüzde, en basit kavramların bile altında karmaşık psikolojik süreçler yatar. Bu yazıda, aslında oldukça yaygın ve basit bir soru üzerinden derin bir keşfe çıkacağız: “Generaller paşa mı?” Bu soru, ilk bakışta askerî bir unvan karışıklığından ibaret gibi görünebilir; ancak altında yatan kavramlar, sosyal statü, güç ilişkileri ve insanların unvanlara yüklediği anlamlarla ilişkilidir. İnsan beyninin, toplumun yapısının ve günlük hayattaki sosyal etkileşimlerin zihin üzerindeki etkilerini düşündüğümüzde, bu tür sorular daha anlamlı hale gelir. Peki, bu unvanlar bizde nasıl algılanır? Neden bazen bir general, “paşa” olarak adlandırılmak…

Eversiyon Nedir Kadın Doğum? Toplumsal Bir Perspektiften İnceleme Hayatımızda çoğu zaman sıradan görünen ancak derin sosyolojik etkiler taşıyan pek çok kavram vardır. Kadın doğum ve kadın sağlığı söz konusu olduğunda ise bu etkileşimler daha da karmaşık hale gelir. Bir kadın doğum pratiği olarak eversiyon, belirli tıbbi bir müdahale olmanın ötesinde, toplumsal yapıların, cinsiyet rollerinin ve kültürel normların etkileşimiyle şekillenen bir süreçtir. Eversiyon, aslında modern tıbbın içinde var olan bir kavram olarak, toplumda kadın ve doğum üzerine kurulu algıları, güç ilişkilerini ve sosyal eşitsizlikleri gözler önüne seriyor. Bu yazı, eversiyonun yalnızca tıbbi bir işlem değil, aynı zamanda toplumsal ve kültürel dinamiklerin…

Karaçalı Bitkisi Nasıl Demlenir? İzmirli Genç Bir Yetişkinin Gözünden İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşımdayım, arkadaşlarımla takıldığımda espri yapmak benim için bir yaşam biçimi. Tabii ki içten içe her şeyi fazla düşünüp, gereksiz şekilde analiz etmeyi de bir hayli seviyorum. Şimdi bu yazıda, Karaçalı bitkisini nasıl demleyeceğimizi anlatacağım. Tabii, normal bir bitki demlemekten biraz farklı bir şey bu; çünkü Karaçalı’yı demlemek, hem çok sağlıklı hem de biraz… ehh… kendini bulma yolculuğuna çıkaran bir deneyim. Bunu yaparken “Hadi bakalım, her şey ne kadar basitse o kadar karmaşık bir hal alır” diyerek, hayattan aldığım derslerle birleştirip size anlatacağım. Hem izlenimlerinizi almak istiyorum, hem de…

Agora Hangi Dilde? Bir Felsefi Bakış Bir zamanlar, halkın bir araya geldiği, tartıştığı ve toplumun geleceği üzerine kararlar aldığı bir yer vardı: Agora. Antik Yunan’da bir halk pazarı olan bu alan, zamanla daha geniş bir anlam kazanarak, demokrasi, özgür düşünce ve toplumsal etkileşimlerin merkezi haline gelmiştir. Agora, sadece alışverişin yapıldığı bir yer değil, fikirlerin ve ideolojilerin çarpıştığı bir düşünsel ortam olarak da tarih sahnesine çıkmıştır. Ancak günümüzde, Agora’nın en önemli sorularından biri hâlâ geçerliliğini koruyor: Agora hangi dilde? Yani, günümüzün Agora’sunda, tartışmalar, düşünceler ve toplumsal sözleşmeler hangi “dil”de şekilleniyor? Bu soru, yalnızca bir dil sorusu değildir; aynı zamanda etik, epistemoloji…

Lepistes Kaç Litrede Yaşar? Gelecekteki Yaşamımıza Etkisi Günümüzde lepistes gibi küçük akvaryum balıkları, evdeki huzur kaynağımız olmanın ötesine geçiyor. Onların bakımı, yaşam alanları ve çevresel ihtiyaçları, teknolojiyle birlikte değişen bir dünyada daha fazla önem kazanıyor. Ancak soruya gelecek olursak: Lepistes kaç litrede yaşar? Bunu sadece bir akvaryum sorusu olarak değil, aynı zamanda geleceğe yönelik bir perspektifle ele almak istiyorum. Belki de bu küçük balıklar, teknolojiyle entegre bir yaşam düzeninin simgesel bir parçası haline gelecek. Bunu düşündükçe, bu basit sorunun ardında derin bir vizyon yatıyor. Lepistes’in Yaşam Alanı: Günümüz ve Gelecek Şu an için lepisteslerin sağlıklı bir şekilde yaşayabilmesi için minimum…

Mide Kanseri En Çok Hangi Kan Grubunda Görülür? Tarihsel Arka Plan: Kan Grupları ve Mide Kanseri İlişkisi Nasıl Ortaya Çıktı? ABO kan grubu sistemi, 1900’de Karl Landsteiner tarafından keşfedildi. ([Vikipedi][1]) Kan grupları A, B, AB ve O olarak sınıflandırılır; ABO antijenleri sadece kan hücreleri üzerinde değil, gastrointestinal sistemin yüzey hücrelerinde de bulunabilir. ([Semantic Scholar][2]) 1950’lerde ilk gözlemler, mide kanseri hastaları arasında A kan grubuna sahip kişilerin daha sık görüldüğünü bildirdi. ([DergiPark][3]) Bu bulgu, o zamandan beri birçok araştırmayı tetikledi — ancak sonuçlar her zaman tutarlı olmadı. ([MDPI][4]) Kan Grubu ile Mide Kanseri Arasındaki Akademik Tartışmalar Son yıllarda yapılan büyük ölçekli…

Kredi Borcu Ne Kadar Geciktirilebilir? İktidar, Kurumlar ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Siyaset Bilimi Analizi Bir siyaset bilimci olarak, güç ilişkilerinin ve toplumsal düzenin ne şekilde şekillendiğini anlamaya çalışmak, içinde yaşadığımız ekonomik sistemin dinamiklerini de kavrayabilmek için gereklidir. Kredi borcu, yalnızca bireysel bir ekonomik sorumluluk değil, aynı zamanda devletin ve diğer toplumsal güç odaklarının bireyler üzerindeki etkilerini gösteren önemli bir göstergedir. Peki, kredi borcu ne kadar geciktirilebilir? Bu basit soru, aslında çok daha derin bir yapısal sorgulamanın başlangıcıdır: Ekonomik krizlerin, toplumsal eşitsizliklerin, iktidarın ekonomik politikalarıyla bireylerin nasıl ilişkiler kurduğu sorusu. İktidar, kurumlar, ideoloji ve vatandaşlık, kredi borçlarıyla ilgili alabileceğimiz kararları…

İzmir Yolu Neden Kırmızı? Bir İzmirli’nin Gözüyle Şehir Efsanesi Herkesin, özellikle de İzmir’de yaşayan birinin sormaktan çekinmediği ama bir türlü cevabını bulamadığı sorudur bu: İzmir yolu neden kırmızı? Hani o, sabah işe gitmek için yola çıktığında seni her gün sıkan, akşam dönüşlerinde ise seni “Yok ya, gideceğim bir yere, biter mi bu trafik?” dedirten yol var ya… O yol işte, kırmızı. Ama neden? Kırmızı Renk, Uyarı Mıdır? Yoksa Sadece İzmirli Şehri Kucaklayan Bir Renk Seçimi Mi? İzmir yolu kırmızı demek, aslında sadece asfaltın rengi değil. Gerçekten de her İzmirli’nin kafasında bir kırmızı şerit gibi açılan bir sorudur bu. “Ne demek…

İple Yüz Germe Ne Kadar Kalıcı? Cevaplar ve Gerçekler İstanbul’da sabah işe gitmek, akşam ise blog yazmak… Her gün aynaya bakıp, “Acaba yüzümdeki ince çizgiler artıyor mu?” diye soran biriyim. Dışarıdan bakınca her şey normal gibi görünüyor; ama aynaya bakınca ciltteki değişiklikler gözden kaçmıyor. Yüzdeki yaşlanma belirtilerini fark etmek, özellikle 27 yaşında olan biri için biraz garip, ama gerçek bu. Peki ya bu süreç nasıl tersine çevrilebilir? İple yüz germe, son yıllarda hızla popülerleşen bir yöntem haline geldi. Ama kalıcılığı ne kadar? Gerçekten etkili mi? Hadi birlikte bu sorulara yanıt arayalım. İple Yüz Germe Nedir? İple yüz germe, adından da…

Kapitülasyonlar Hangi Padişah Döneminde Verildi? Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Bir Ekonomistin Girişi: Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları Tarih sayfaları, sık sık büyük devlet kararlarıyla doludur — ancak bu kararların uzun vadeli ekonomik ve toplumsal etkilerini kavramak, sessiz verileri, dengeleri ve güç ilişkilerini okumayı gerektirir. Kapitülasyonlar, bu açıdan incelendiğinde yalnızca dış politika ya da diplomasi meselesi değil; aynı zamanda bir ülkenin pazar dinamiklerini, yerli üretimini, vergi gelirlerini ve toplumsal refahını derinden etkileyen bir kararlar dizisidir. Bu yazıda, kapitülasyonların hangi padişah döneminde verilmeye başlandığını ve bu kararların ekonomik sonuçlarını — hem kısa vadede hem de uzun vadede — tartışacağım. Kapitülasyonların Kökeni ve…